ข้อเท้าพลิก

  แค่ลื่นล้มบ่อย... ทำไมข้อเท้าถึงไม่เหมือนเดิม? วัย 55 ยังมีโอกาสกลับมาเดินคล่องได้จริงไหม" เคยไหมครับ? เดินอยู่ดี ๆ แค่ก้าวพลาดนิดเดียว ข้อเท้าก็พลิกกึก! พอนาน ๆ เข้า จากที่เคยพลิกปีละครั้ง กลายเป็นเดือนละครั้ง หรือบางคนแค่เดินบนพื้นหญ้าไม่เรียบก็เสียวสันหลังวูบ เพราะกลัวข้อเท้าจะพับลงไปอีก เมื่อวานมีคนไข้ผู้หญิงท่านหนึ่ง อายุประมาณ 55 ปี เดินกะเผลกเข้ามาหาหมอที่ห้องตรวจ ใบหน้าเธอดูกังวลมาก เธอเล่าว่า "คุณหมอคะ ช่วง 2-3 ปีมานี้ ล้มบ่อยมาก ล่าสุดแค่ก้าวลงจากรถแท็กซี่ข้อเท้าก็พลิกแล้ว ตอนนี้เดินไกล ๆ ไม่ได้เลย มันปวดแปล๊บและรู้สึกเหมือนข้อเท้ามันหลวม ๆ ไม่อยู่กับร่องกับรอย อายุเท่านี้แล้ว มันจะรักษาให้กลับมาเดินได้ปกติไหมคะ หรือต้องทนไปตลอดชีวิต?" ผมฟังแล้วเข้าใจความรู้สึกเลยครับ สำหรับวัย 55 ปี ซึ่งเป็นวัยที่กำลังอยากออกไปเที่ยว ใช้ชีวิต หรือดูแลลูกหลาน การที่ข้อเท้า "พึ่งพาไม่ได้" มันทำให้สูญเสียความมั่นใจในการใช้ชีวิตไปเยอะมาก วันนี้ผมจะมาเล่าให้ฟังครับว่า ทำไมการล้มซ้ำ ๆ ถึงอันตราย และเราจะซ่อมข้อเท้าให้กลับมาแข็งแรงได้อย่างไร ทำไมล้มครั้งเดียว... ถึงนำไปสู...

  "แค่ข้อเท้าพลิก... ทำไมต้องถึงขั้นผ่าตัด?" เมื่อไหร่ที่การพักฟื้นแบบเดิมเอาไม่อยู่ "หมอครับ ผมทำกายภาพมา 6 เดือนแล้ว ฉีดยาก็แล้ว แต่ทำไมพอจะกลับไปวิ่ง มันยังเจ็บจี๊ดข้างในเหมือนมีเศษอะไรขัดอยู่เลย?" นี่คือเสียงสะท้อนจากคุณ "วิน" (นามสมมติ) อดีตนักฟุตบอลมหาวิทยาลัยวัย 34 ปี ที่ต้องเผชิญกับวงจรปวดข้อเท้าไม่จบสิ้น คุณวินเล่าว่าเขาข้อเท้าพลิกมานับครั้งไม่ถ้วน จนล่าสุดแค่เดินลงบันไดก็รู้สึกว่าข้อเท้า "หลวม" และ "ไม่มั่นคง" อาการของคุณวินเป็นตัวอย่างที่ชัดเจนว่า บางครั้งร่างกายก็ไม่สามารถซ่อมแซมตัวเองได้สมบูรณ์ และการ "ผ่าตัดส่องกล้อง" อาจเป็นคำตอบสุดท้ายที่จะช่วยหยุดวงจรนี้ครับ วันนี้หมอจะพามาหาคำตอบว่า เมื่อไหร่ที่อาการข้อเท้าพลิกของคุณ ไม่ใช่แค่เรื่อง "พักแล้วหาย" แต่ต้องพึ่งพาเทคโนโลยีการผ่าตัดแผลเล็กครับ ทำไมต้อง "ส่องกล้อง"? (ภาษาชาวบ้าน) สมัยก่อนการผ่าตัดข้อเท้าต้องเปิดแผลยาว เห็นแล้วน่ากลัวและพักฟื้นนานครับ แต่ปัจจุบันเราใช้ การผ่าตัดผ่านกล้อง (Arthroscopic Surgery) โดยหมอจะเจาะรูเล็กๆ ขนาดเท่าปลายปาก...

  "ทำไมข้อเท้าถึงพลิกซ้ำซาก?" ... เช็ก 5 สาเหตุที่ทำให้ข้อเท้าคุณเสียสมบัติตั้งแต่วัยทำงาน "หมอคะ แค่เดินบนพื้นเรียบๆ ข้อเท้ายังพลิกเองเลยค่ะ" นี่คือคำบอกเล่าของคุณ "ต้น" (นามสมมติ) วิศวกรหนุ่มที่มาหาหมอพร้อมกับอาการข้อเท้าบวมเป็นครั้งที่ 4 ในรอบปี คุณต้นเล่าว่าครั้งแรกที่พลิกคือตอนเล่นบาสเกตบอลเมื่อสองปีก่อน ตอนนั้นก็แค่พันผ้า พักสองสามวันพอเดินได้ก็กลับไปใช้ชีวิตปกติ แต่หลังจากนั้น ชีวิตเขาก็ไม่เหมือนเดิมอีกเลย เพราะข้อเท้าเขามัน "อ่อนแอ" จนพลิกได้ทุกที่ แม้แต่ตอนเดินเข้าออฟฟิศ อาการที่คุณต้นเป็น ทางการแพทย์เราเรียกว่า ภาวะข้อเท้าไม่มั่นคงเรื้อรัง (Chronic Ankle Instability) ครับ ซึ่งเปรียบเสมือนโช้คอัพรถยนต์ที่น็อตหลวม หรือยางยืดที่ย้วยจนคุมทิศทางไม่ได้ วันนี้หมอจะมาแกะรอย 5 สาเหตุสำคัญที่ทำให้คุณกลายเป็นคน "ข้อเท้าอ่อนแอ" ครับ 1. เอ็นอักเสบแล้ว "หายไม่สนิท" (Ligament Laxity) นี่คือสาเหตุอันดับหนึ่งเลยครับ เมื่อเราข้อเท้าพลิกครั้งแรก เส้นเอ็นที่ทำหน้าที่เหมือน "เชือก" ยึดกระดูกจะถูกยืดจนฉีกขาด หากเราไม่พักให้เพีย...